संस्कृत शिक्षणम्

satyanarayan · 08-29-2007, 02:58 PM

All member of sanskrit
पुराकाले अस्माकम् पूर्वजैः यत् व्याकरणं अनायासेनैव गृहीतं तद् कथं अद्य कठिनं सञ्जातम् । विधिवदधययनस्याभावैवात्र कारणमस्ति । पाणिनिना महद्श्रमेण रचिता अष्टाध्यायी अपि अस्माभिः विस्मारिता । पाणिनेः प्रतिभया सर्वे पाश्चात्याः चकिताः । परंतु भारतीयाः छात्राः प्रायः पाणिनि-इति नामापि न जानन्ति । सूत्रार्थस्य विधिरपि तेन तत्रैव प्रकटीकृतः । सः उपेक्षितः विस्मृतश्च अस्माभिः । अतः अष्टाध्यायीसूत्रपाठः कठिनः प्रतीयते । तत्र निरर्थकसूत्राण्यपि सन्ति, तेषाम् परिहारः कर्तुं शक्यते । सूत्रद्वारा अध्ययनं सुकरम् भवति । अतरष्टाध्यायी अस्माभिर्पुनरपि अङ्गीकरणीया । तस्या साध्वी वृत्तिरस्ति काशिका । अस्यामनुवृत्तिः सूत्राणामर्थः प्रयोजनमुद्देश्यमुपयोगश्च साधुः वर्तते । काशिकाद्वारा अध्ययनं रुचिकरम् भवति ।
वर्तमानकाले राजस्थाने सर्वत्र लघुसिद्धान्तकौमुदी अध्याप्यते । तत्रापि उपयोगिसूत्राणि परित्यज्य अध्यापनं कार्य्यते । व्याकरणेन सह साहित्यस्य मिश्रणं वर्तते । अतः व्याख्यातृभिः प्रायः साहित्यमेव पाठ्यते व्याकरणमुपेक्ष्यते । छात्रेभ्यरपि साहित्यमेव रोचते । यः व्याकरणमेव पाठयति तम् छात्राः वारयन्ति । साहित्यम् पाठयतु इति क्रोशन्ति । साहित्यमेव अधीत्य ते परीक्षामुत्तरन्ति । मया तु इयम् बाधा सर्वदैव सोढा । परीक्षायां विकल्पेन प्रश्नाः भवन्ति । रटनेनैव उत्तराणि साधूनि कर्तुं शक्यन्ते । विधिवदध्ययनमत्रानावश्यकम् । असंबद्धतैव समस्याकारणमस्ति । पूर्वसूत्राण्यनधीत्य उत्तराणामध्ययनमनुचितमेवास्ति । कृतभूरिश्रमाः छात्रास्तु परीक्षायां यथातथं लेखितुं समर्थाः अशीतिप्रतिशताङ्कानर्जयितुमर्हन्ति । परन्तु लेखने भाषणे वा एकवाक्यमपि प्रयोक्तुं न शक्नुवन्ति । तेषाञ्ज्ञानं तु सर्वदा अपूर्णमनुपयोगि चैव भवति । अतः सर्वकारस्य प्रयोजनं न सिध्यति । राजकोषस्य असदुपयोगोऽयम् ।
अतः व्याकरणस्य एकं प्रश्नपत्रं साहित्यरहितं स्यात् । प्राचीनाचार्यैः लिखितारनेकशः व्याकरणग्रन्थाः सन्ति । त एव छात्रेभ्यः हिताः , अस्माभिरनुपेक्षणीयाः । शिक्षापद्धतिनिहितदोषनिराकरणाय तेषामुपादानमावश्यकम् । ते सन्ति – अष्टाध्यायी , काशिका ,अमरकोषः, धातुपाठः माधवीयाधातुवृत्तिश्च । ते सर्वे सरलभाषया लिखिताः सुबोधाः सन्ति । प्रथमवर्षे अष्टाध्यायी , द्वितीयवर्षे काशिका , तृतीयवर्षे च माधवीयाधातुवृत्तिः अमरकोषश्च । अथवा प्रथमं संज्ञापरिभाषं कृत् मतुबर्थाः भावार्थाः तद्धिताश्च "अङ्गस्याधिकारः" च अध्याप्याः । द्वितीयवर्षे शब्दरूपसिद्धि , तृतीयवर्षे धातुरूपसिद्धि । लघुसिद्धान्तकौमुदी तु सहायकग्रन्थरूपेण स्वीकार्या । सूत्राणां व्याख्या काशिकायां साधु विद्यते , शब्दधातुरूपसिद्ध्यर्थं माधवीयाधातुवृत्तिश्च पर्याप्ता ।
द्वितीयप्रश्नपत्रे साहित्यम् मल्लिनाथादीनाम् संजीवन्यादिटीकया पाठितव्यम् । शास्त्राणि अपि पाठितव्यानि दर्शन-धर्म-विज्ञानविषयकाणि ।
संस्कृतेरध्ययनं स्मृतीणामध्ययनेन , साहित्यस्याध्ययनं सर्वाषां कृतीनामध्ययनेन स्यात् ।

kola · 09-29-2007, 12:27 PM

Quote:

Originally Posted by satyanarayan

All member of sanskrit
पुराकाले अस्माकम् पूर्वजैः यत् व्याकरणं अनायासेनैव गृहीतं तद् कथं अद्य कठिनं सञ्जातम् । विधिवदधययनस्याभावैवात्र कारणमस्ति । पाणिनिना महद्श्रमेण रचिता अष्टाध्यायी अपि अस्माभिः विस्मारिता । पाणिनेः प्रतिभया सर्वे पाश्चात्याः चकिताः । परंतु भारतीयाः छात्राः प्रायः पाणिनि-इति नामापि न जानन्ति । सूत्रार्थस्य विधिरपि तेन तत्रैव प्रकटीकृतः । सः उपेक्षितः विस्मृतश्च अस्माभिः । अतः अष्टाध्यायीसूत्रपाठः कठिनः प्रतीयते । तत्र निरर्थकसूत्राण्यपि सन्ति, तेषाम् परिहारः कर्तुं शक्यते । सूत्रद्वारा अध्ययनं सुकरम् भवति । अतरष्टाध्यायी अस्माभिर्पुनरपि अङ्गीकरणीया । तस्या साध्वी वृत्तिरस्ति काशिका । अस्यामनुवृत्तिः सूत्राणामर्थः प्रयोजनमुद्देश्यमुपयोगश्च साधुः वर्तते । काशिकाद्वारा अध्ययनं रुचिकरम् भवति ।
वर्तमानकाले राजस्थाने सर्वत्र लघुसिद्धान्तकौमुदी अध्याप्यते । तत्रापि उपयोगिसूत्राणि परित्यज्य अध्यापनं कार्य्यते । व्याकरणेन सह साहित्यस्य मिश्रणं वर्तते । अतः व्याख्यातृभिः प्रायः साहित्यमेव पाठ्यते व्याकरणमुपेक्ष्यते । छात्रेभ्यरपि साहित्यमेव रोचते । यः व्याकरणमेव पाठयति तम् छात्राः वारयन्ति । साहित्यम् पाठयतु इति क्रोशन्ति । साहित्यमेव अधीत्य ते परीक्षामुत्तरन्ति । मया तु इयम् बाधा सर्वदैव सोढा । परीक्षायां विकल्पेन प्रश्नाः भवन्ति । रटनेनैव उत्तराणि साधूनि कर्तुं शक्यन्ते । विधिवदध्ययनमत्रानावश्यकम् । असंबद्धतैव समस्याकारणमस्ति । पूर्वसूत्राण्यनधीत्य उत्तराणामध्ययनमनुचितमेवास्ति । कृतभूरिश्रमाः छात्रास्तु परीक्षायां यथातथं लेखितुं समर्थाः अशीतिप्रतिशताङ्कानर्जयितुमर्हन्ति । परन्तु लेखने भाषणे वा एकवाक्यमपि प्रयोक्तुं न शक्नुवन्ति । तेषाञ्ज्ञानं तु सर्वदा अपूर्णमनुपयोगि चैव भवति । अतः सर्वकारस्य प्रयोजनं न सिध्यति । राजकोषस्य असदुपयोगोऽयम् ।
अतः व्याकरणस्य एकं प्रश्नपत्रं साहित्यरहितं स्यात् । प्राचीनाचार्यैः लिखितारनेकशः व्याकरणग्रन्थाः सन्ति । त एव छात्रेभ्यः हिताः , अस्माभिरनुपेक्षणीयाः । शिक्षापद्धतिनिहितदोषनिराकरणाय तेषामुपादानमावश्यकम् । ते सन्ति – अष्टाध्यायी , काशिका ,अमरकोषः, धातुपाठः माधवीयाधातुवृत्तिश्च । ते सर्वे सरलभाषया लिखिताः सुबोधाः सन्ति । प्रथमवर्षे अष्टाध्यायी , द्वितीयवर्षे काशिका , तृतीयवर्षे च माधवीयाधातुवृत्तिः अमरकोषश्च । अथवा प्रथमं संज्ञापरिभाषं कृत् मतुबर्थाः भावार्थाः तद्धिताश्च "अङ्गस्याधिकारः" च अध्याप्याः । द्वितीयवर्षे शब्दरूपसिद्धि , तृतीयवर्षे धातुरूपसिद्धि । लघुसिद्धान्तकौमुदी तु सहायकग्रन्थरूपेण स्वीकार्या । सूत्राणां व्याख्या काशिकायां साधु विद्यते , शब्दधातुरूपसिद्ध्यर्थं माधवीयाधातुवृत्तिश्च पर्याप्ता ।
द्वितीयप्रश्नपत्रे साहित्यम् मल्लिनाथादीनाम् संजीवन्यादिटीकया पाठितव्यम् । शास्त्राणि अपि पाठितव्यानि दर्शन-धर्म-विज्ञानविषयकाणि ।
संस्कृतेरध्ययनं स्मृतीणामध्ययनेन , साहित्यस्याध्ययनं सर्वाषां कृतीनामध्ययनेन स्यात् ।

satyanarayan · 09-30-2007, 01:47 AM

Yes, I can guide to learn sanskrit . I can offer lessions in in sanskrit and english. My english is not perfect.

kola · 10-16-2007, 12:50 AM

Quote:

Originally Posted by satyanarayan

Yes, I can guide to learn sanskrit . I can offer lessions in in sanskrit and english. My english is not perfect.

सत्यनारायण, यदि आप हिन्दी में लिखना चाहें तो लिख सकते हैं. अंग्रेजी की आवश्यकता मुझे नहीं है.

kola · 10-16-2007, 12:58 AM

Quote:

Originally Posted by satyanarayan

Yes, I can guide to learn sanskrit . I can offer lessions in in sanskrit and english. My english is not perfect.

मैंने कुछ दिन पहले एक अनुवाद का अनुरोध किया था : one true love. आपने अनुवाद किया था - एक यथार्थ प्रेम; यद्यपि यह अनुवाद शब्दश: सही है, किंतु इससे सही भावाभिवक्ति नहीं हो पाती है. सम्भवत: भावानुसार हिन्दी अनुवाद है - एक ही प्रेम - इसे संस्कृत में अनूदित करने पर सम्भवत: सही भाव अभिव्यक्त हो.

satyanarayan · 10-16-2007, 10:55 AM

कोला, आपसे सम्पर्क होने से मुझे बहुत प्रसन्नता हुई । आप हिन्दी में प्रवीण हैं। आपको तीनों भाषाओं में व्याकरण पढाया जा सकता है और मैं आपको यथासंभव सहायता दूँगा। आपने मेरा संस्कृत संदेश पढ ही लिया है और समझ भी लिया होगा । मैं व्यवस्थित ढंग से व्याकरण पढाना चाहता हूँ ।

satyanarayan · 10-16-2007, 11:06 AM

Quote:

Originally Posted by kola

मैंने कुछ दिन पहले एक अनुवाद का अनुरोध किया था : one true love. आपने अनुवाद किया था - एक यथार्थ प्रेम; यद्यपि यह अनुवाद शब्दश: सही है, किंतु इससे सही भावाभिवक्ति नहीं हो पाती है. सम्भवत: भावानुसार हिन्दी अनुवाद है - एक ही प्रेम - इसे संस्कृत में अनूदित करने पर सम्भवत: सही भाव अभिव्यक्त हो.

one true love का भावार्थ में पूर्णतः नहीं समझ पाया क्योंकि मैं अंग्रेजी कभी कभी पढता हूँ । परन्तु आपने जो अर्थ किया उसमें true शब्द का कोई महत्व नहीं प्रतीत होता। संस्कृत में भी -एकसत्यप्रेम- होगा।
कृपया अपना संक्षिप्तपरिचय दें।

08-29-2007, 02:58 PM	#1 (permalink)
satyanarayan International Forum Fan Join Date: Aug 2007 Location: India Posts: 309 satyanarayan came out of the blue	संस्कृत शिक्षणम् All member of sanskrit पुराकाले अस्माकम् पूर्वजैः यत् व्याकरणं अनायासेनैव गृहीतं तद् कथं अद्य कठिनं सञ्जातम् । विधिवदधययनस्याभावैवात्र कारणमस्ति । पाणिनिना महद्श्रमेण रचिता अष्टाध्यायी अपि अस्माभिः विस्मारिता । पाणिनेः प्रतिभया सर्वे पाश्चात्याः चकिताः । परंतु भारतीयाः छात्राः प्रायः पाणिनि-इति नामापि न जानन्ति । सूत्रार्थस्य विधिरपि तेन तत्रैव प्रकटीकृतः । सः उपेक्षितः विस्मृतश्च अस्माभिः । अतः अष्टाध्यायीसूत्रपाठः कठिनः प्रतीयते । तत्र निरर्थकसूत्राण्यपि सन्ति, तेषाम् परिहारः कर्तुं शक्यते । सूत्रद्वारा अध्ययनं सुकरम् भवति । अतरष्टाध्यायी अस्माभिर्पुनरपि अङ्गीकरणीया । तस्या साध्वी वृत्तिरस्ति काशिका । अस्यामनुवृत्तिः सूत्राणामर्थः प्रयोजनमुद्देश्यमुपयोगश्च साधुः वर्तते । काशिकाद्वारा अध्ययनं रुचिकरम् भवति । वर्तमानकाले राजस्थाने सर्वत्र लघुसिद्धान्तकौमुदी अध्याप्यते । तत्रापि उपयोगिसूत्राणि परित्यज्य अध्यापनं कार्य्यते । व्याकरणेन सह साहित्यस्य मिश्रणं वर्तते । अतः व्याख्यातृभिः प्रायः साहित्यमेव पाठ्यते व्याकरणमुपेक्ष्यते । छात्रेभ्यरपि साहित्यमेव रोचते । यः व्याकरणमेव पाठयति तम् छात्राः वारयन्ति । साहित्यम् पाठयतु इति क्रोशन्ति । साहित्यमेव अधीत्य ते परीक्षामुत्तरन्ति । मया तु इयम् बाधा सर्वदैव सोढा । परीक्षायां विकल्पेन प्रश्नाः भवन्ति । रटनेनैव उत्तराणि साधूनि कर्तुं शक्यन्ते । विधिवदध्ययनमत्रानावश्यकम् । असंबद्धतैव समस्याकारणमस्ति । पूर्वसूत्राण्यनधीत्य उत्तराणामध्ययनमनुचितमेवास्ति । कृतभूरिश्रमाः छात्रास्तु परीक्षायां यथातथं लेखितुं समर्थाः अशीतिप्रतिशताङ्कानर्जयितुमर्हन्ति । परन्तु लेखने भाषणे वा एकवाक्यमपि प्रयोक्तुं न शक्नुवन्ति । तेषाञ्ज्ञानं तु सर्वदा अपूर्णमनुपयोगि चैव भवति । अतः सर्वकारस्य प्रयोजनं न सिध्यति । राजकोषस्य असदुपयोगोऽयम् । अतः व्याकरणस्य एकं प्रश्नपत्रं साहित्यरहितं स्यात् । प्राचीनाचार्यैः लिखितारनेकशः व्याकरणग्रन्थाः सन्ति । त एव छात्रेभ्यः हिताः , अस्माभिरनुपेक्षणीयाः । शिक्षापद्धतिनिहितदोषनिराकरणाय तेषामुपादानमावश्यकम् । ते सन्ति – अष्टाध्यायी , काशिका ,अमरकोषः, धातुपाठः माधवीयाधातुवृत्तिश्च । ते सर्वे सरलभाषया लिखिताः सुबोधाः सन्ति । प्रथमवर्षे अष्टाध्यायी , द्वितीयवर्षे काशिका , तृतीयवर्षे च माधवीयाधातुवृत्तिः अमरकोषश्च । अथवा प्रथमं संज्ञापरिभाषं कृत् मतुबर्थाः भावार्थाः तद्धिताश्च "अङ्गस्याधिकारः" च अध्याप्याः । द्वितीयवर्षे शब्दरूपसिद्धि , तृतीयवर्षे धातुरूपसिद्धि । लघुसिद्धान्तकौमुदी तु सहायकग्रन्थरूपेण स्वीकार्या । सूत्राणां व्याख्या काशिकायां साधु विद्यते , शब्दधातुरूपसिद्ध्यर्थं माधवीयाधातुवृत्तिश्च पर्याप्ता । द्वितीयप्रश्नपत्रे साहित्यम् मल्लिनाथादीनाम् संजीवन्यादिटीकया पाठितव्यम् । शास्त्राणि अपि पाठितव्यानि दर्शन-धर्म-विज्ञानविषयकाणि । संस्कृतेरध्ययनं स्मृतीणामध्ययनेन , साहित्यस्याध्ययनं सर्वाषां कृतीनामध्ययनेन स्यात् ।
(Offline)

09-30-2007, 01:47 AM	#3 (permalink)
satyanarayan International Forum Fan Join Date: Aug 2007 Location: India Posts: 309 satyanarayan came out of the blue	Yes, I can guide to learn sanskrit . I can offer lessions in in sanskrit and english. My english is not perfect. __________________ ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्या Last edited by satyanarayan; 09-30-2007 at 06:25 AM.
(Offline)

10-16-2007, 10:55 AM	#6 (permalink)
satyanarayan International Forum Fan Join Date: Aug 2007 Location: India Posts: 309 satyanarayan came out of the blue	कोला, आपसे सम्पर्क होने से मुझे बहुत प्रसन्नता हुई । आप हिन्दी में प्रवीण हैं। आपको तीनों भाषाओं में व्याकरण पढाया जा सकता है और मैं आपको यथासंभव सहायता दूँगा। आपने मेरा संस्कृत संदेश पढ ही लिया है और समझ भी लिया होगा । मैं व्यवस्थित ढंग से व्याकरण पढाना चाहता हूँ । __________________ ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्या
(Offline)

Thread Tools
Show Printable Version Email this Page
Display Modes
Linear Mode Switch to Hybrid Mode Switch to Threaded Mode